![](/files/fa/news/1402/10/5/119270_308.jpg)
اعتماد نوشت:در «طرح مهربانی» چند بانک دولتی مدتهاست با تبلیغات عجیب و غریبی که از در و دیوار شهر بالا میرود یا در ساعات پربازدید برنامههای تلویزیونی پشت سرهم پخش میشود؛ مردم را دعوت به دریافت وام قرضالحسنه با کارمزد 4درصد میکنند.
حکم قرض به شرط قرض چیست؟
اول از همه باید بگوییم که این وام همینطوری به کسی داده نمیشود. بانکها از متقاضیان پول میگیرند و به تناسب مدت زمانی که پول آنها در حسابشان مانده وام میدهند. در واقع، بانکها از مردم یک پولی را «قرض» میگیرند، از یک تا 18 ماه به صورت متغیر این پول را نزد خود نگه میدارند و تا سقف 300 میلیون تومان وام قرضالحسنه میدهند!
با چقدر پول میتوان300 میلیون تومان گرفت؟
اما شرایط وام گرفتن چیست؟ چقدر پول باید به بانک قرض دهید تا لطف کرده و به شما دوباره قرض بدهد؟
مطابق این ماشینحساب، اگر 500 میلیون تومان را به مدت 18 ماه در یک بانک دولتی سپردهگذاری کنید، بعد از یک سال و نیم بانک به شما 300 میلیون وام میدهد! گذشته از اینکه در این یک سال و نیم پولی که شما در بانک گذاشتهاید با تورم موجود چه بلایی سرش میآید و آیا از ارزش آن کاسته میشود یا خیر، این را هم باید بگوییم که 37 میلیون تومان در مجموع اقساط 60 ماهه این وام 300 میلیون تومان به عنوان کارمزد از شما دریافت میشود!
اما این برای اقساط 6 ماهه است و اگر بخواهید با اقساط 5 ساله وام بگیرید (چیزی که به صورت گلدرشت در آگهیهای بازرگانی این بانکها دیده میشود) بانک به شما کلا ۵۱ میلیون تومان وام میدهد. یا در مثالی دیگر، اگر شما ۳۰۰ میلیون تومان را به مدت ۳ ماه در این بانک برای طرح مهربانی سپردهگذاری کنید، میتوانید در پایان ماه سوم مبلغ ۳۰۰ میلیون تومان با اقساط ۶ ماهه بگیرید. اما برای اقساط 5 ساله رقم وام به 48 میلیون تومان میرسد!
البته زیاد فرقی نمیکند چقدر سپرده بگذارید. سقف وام یکی است. مثلا 5 میلیارد تومان را هم در بانک سپردهگذاری کنید درنهایت بعد از یک مدت زمانی، همان 300 میلیون تومان وام پرداخت میشود! در واقع سقف وام یکی است و فقط سپرده است که فرق دارد!
این «ساختار یکطرفه» به گونهای برپا شده که قرارداد وام به سود طرف عرضه باشد. درحالی که طرف عرضه که همان بانک باشد، پول بیشتری دریافت کرده و مدت زمان زیادی هم این پول را نزد خود نگه داشته است. با توجه به تورم و کاهش ارزش پول، چه کسی این وسط سود بیشتری میبرد؟
ضامن هم میخواهد
نکته دیگر اینکه این وامها «قابل انتقال» است و احتمالا از این پس باید منتظر خرید و فروش وامهای «مهربانی» هم باشیم و این وسط یک عدهای که وام را گرفتهاند و از پس پرداخت اقساط برنمیآیند، در وبسایتهای آگهی آنلاین دست به انتقال وام بزنند (این البته یک احتمال است و این احتمال هم براساس قانون کلی اقتصاد مطرح میشود که هر جا رانتی باشد، فسادی هم به وجود میآید).
چرا این اتفاق میافتد؟
چنین شیوه تسهیلاتدهی که بیشباهت به قرارداد «ترکمانچای» هم نیست، درحالی است که وام قرضالحسنه تعریف خاص خود را دارد و معمولا به صورت «خُرد» و در ارقام کوچک توسط ساختاری اداره میشد که پیش از انقلاب در نهادهای مذهبی ایران ریشه دوانده بود. اگر قرار به وام قرضالحسنه باشد، چه نیازی است به چنین تبلیغاتی که با واقعیت نیز همخوانی ندارد؟ اگر قرار است منابع مردم گرفته شود و در ازای آن در شرایط تورمی، سودی پرداخت شود که حتی از میزان تورم کمتر است، چرا مسوولان دولتی این موضوع را به شکلی دیگر به نام خود سند میزنند؟