سه‌شنبه ۲۳ آبان ۱۴۰۲ - ۰۷:۲۸

سیل انتقادات جهانی این سازمان ملل را با خود می‌برد؟

طغیان انتقادات به ساختار سازمان ملل تنها به سال ۲۰۲۳ معطوف نیست، برای نمونه دبیرکل ناتو در سال ۲۰۱۶ انتقادات شدیدی نسبت به حق وتوی اعضا دائم شورای امنیت به عنوان نقطه ضعف این سازمان جهانی وارد کرد.

اطلاعات نوشت: در ۲۴ اکتبر ۱۹۴۵ سازمان ملل متحد بر پایه وضعیت و روال جنگ جهانی دوم و با هدف جلوگیری از جنگ و برقراری و حفظ صلح و امنیت بین‌المللی تأسیس شد.

هرچند سازمان ملل نسبت به سازمان‌های پیش از خود دستاوردهای چشمگیری حاصل کرده، اما باید اذعان کرد که رفته‌رفته با بروز نقص‌هایش، اکنون در وضعیتی کژدار و مریز در حال ادامه دادن به فعالیت‌های خود است.

این نقص‌ها به ویژه در دو بحران طوفان‌الاقصی و اوکراین نمود پیدا کرد و نشان داد این سازمان جهانی در جهت تحقق اهدافش می‌دود، ولی به نتیجه دلخواهش نمی‌رسد.

واکنش شورای امنیت سازمان ملل به عنوان قدرتمندترین رکن این سازمان نسبت به طوفان‌الاقصی، برگزاری نشست اضطراری و پیشنهاد چند قطعنامه بود.

به ویژه پس از بمباران بیمارستان المعمدانی نشست اضطراری در شورای امنیت به درخواست روسیه و امارات در بیست و ششمین روز مهرماه پیرامون کشتار غیرنظامیان فلسطینی در غزه و بمباران بیمارستان معمدانی توسط ارتش رژیم صهیونیستی برگزار شد.

در این نشست برزیل به عنوان رئیس جلسه به منظور توقف درگیری‌ها در نوار غزه و ارسال کمک‌های بشردوستانه "قطعنامه‌ توقف بشردوستانه" را پیشنهاد داد.

هرچند این قطعنامه رای مثبت چین، فرانسه و ۱۰ عضو غیردائم شورای امنیت را داشت و همچنین روسیه و انگلیس نیز به آن رای ممتنع دادند، اما به دلیل مخالفت آمریکا، با وتوی این کشور روبه‌رو شد.

البته در شورای امنیت نه ‌تنها این قطعنامه، بلکه تمام قطعنامه‌های دیگر که بر خلاف منافع اسرائیل بود نیز به همین سرنوشت گرفتار شد. دبیرخانه سازمان ملل رکن دیگری بود که در این ماجرا دست به کار شد.

در ابتدای آغاز طوفان‌الاقصی آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل بدون هیچ اشاره‌ای به جنایات ۷۵ ساله اسرائیل، این  عملیات را محکوم کرد و خواستار خویشتن‌داری بین طرف‌های درگیر شد. سپس گوترش در سخنانی اعلام کرد غزه به صورت واقعی و پایدار نیازمند کمک است و در یک کنفرانس مطبوعاتی مشترک با وزیر خارجه مصر در قاهره خواستار برقراری آتش‌بس بشر دوستانه به مدت دو هفته در نوار غزه شد که آن هم بی‌نتیجه ماند.

مجمع عمومی که امید دیگری برای خاتمه غائله بود، به شکل دیگری وارد میدان شد. این مجمع چندین نشست در رابطه با وضعیت غزه داشت و توانست در فضایی با حقوق برابر به بررسی مسئله غزه بپردازد و صدای دولت‌های مختلف را به دنیا منعکس کند. 

برای مثال طی یک نشست، برخی نمایندگان عرب به نشانه اعتراض به اقدامات رژیم صهیونیستی در غزه نشست را ترک کردند. همچنین شب گذشته نیز در مجمع عمومی قطعنامه‌ای با ۱۲۰ رای موافق برای لزوم شکل‌گیری هرچه سریع‌تر آتش‌بس در غزه، تصویب شد.

اما آیا تنها بیان مسائل در چارچوب مجمع عمومی می‌تواند به ختم غائله کمک کند؟ در این میان نشانه رفتن مدارس و مکان‌های متعلق به خود سازمان ملل تیر دیگری به ارکان وابسته به این سازمان جهانی زد. اخیرا جنگنده‌های اسرائیل یک مدرسه متعلق به آژانس امدادرسانی و کاریابی سازمان ملل متحد برای آوارگان فلسطینی (UNRWA) در منطقه خان‌یونس غزه که فلسطینیان به آنجا پناه برده بودند را بمباران کرد.

قبلا هم در سال ۲۰۱۴ اسرائیل در جریان حمله به غزه، دبستان دخترانه ابوحسین وابسته به سازمان ملل واقع در نوار غزه را هدف قرار داده بود.

علاوه بر جنگ غزه که جدیدترین نمونه از کم‌اثر بودن فعالیت‌های سازمان ملل می‌باشد، پرونده جنگ اوکراین نیز نزدیک به ۲ سال است که باز است. در این جنگ شورای امنیت به خاطر وتوهای مکرر روسیه بیشترین انتقادات نسبت به سایر ارکان سازمان ملل را به دوش می‌کشید. ولودمیر زلنسکی رئیس جمهور اوکراین در سخنرانی ویدئویی خود در شورای امنیت گفت باید حق وتو در این شورا اصلاح شود تا برخی کشورها از آن برای تحقق منافع شخصی سوءاستفاده نکنند، روسیه بعد از فروپاشی شوروی به صورت غیر قانونی از جایگاه خود در شورای امنیت سوء استفاده می‌کند.

این سنخ از انتقادات در هفتاد و هشتمین نشست سالانه مجمع عمومی سازمان ملل در ۲۳ تا ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۳ و در غیاب رهبران اصلی ۴ قدرت بزرگ بیشتر به چشم می‌خورد. این مجمع در حالی برگزار شد که بحران‌های سیاسی جدید در غرب آفریقا و آمریکای لاتین، بی‌ثباتی اقتصادی، جنگ، نابرابری گسترده و بلایای طبیعی تازه در قالب زلزله‌های ویرانگر، سیل و آتش‌سوزی مسائل مهم کشورها را در یکسال گذشته تشکیل می‌داد، اما با این حال میان رهبران اعضای دائم شورای امنیت تنها بایدن رئیس جمهوری آمریکا، آن هم به عنوان میزبان در این نشست حاضر شد و شی‌جین‌پینگ، مکرون، پوتین و سوناک به عنوان رهبران چین، فرانسه، روسیه و بریتانیا به بهانه‌های مختلف از حضور در این مجمع طفره رفتند و به نوعی به مسائل مهمی که باید توسط تمام دولت‌های بین‌المللی مورد بررسی قرار می‌گرفت، پشت کردند.

در همین نشست اکثر اعضا متفق‌القول بودند که ساختار سیاسی سازمان ملل می‌بایست تغییر کند. صدر اعظم آلمان، اولاف شولتس از اینکه سازمان ملل به اندازه کافی منعکس‌کننده جهان چندقطبی نیست ابراز نارضایتی کرد و خواستار اصلاحات در این سازمان شد.

وی اظهار کرد که آفریقا، آسیا و آمریکای لاتین باید وزن بیشتری در این سازمان جهانی داشته باشند، سازمان ملل نباید به وضعیت موجود بچسبد بلکه باید به چالش‌های آینده‌ توجه کند.

سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه نیز در سخنرانی خود خواستار اصلاحات در سازمان ملل شد و گفت که ساختار فعلی سازمان ملل و شورای امنیت و مجامع دیگر وابسته به این سازمان طی چند دهه قبل نشان داده به دلیل سوء استفاده‌های ایالات متحده و متحدینش از این مجامع، دیگر برای ایجاد صلح و امنیت و ثبات در جهان کارساز نیست و زمان آن فرارسیده که این شرایط تغییر کند.

پس از او وانگ‌یی وزیر خارجه چین نیز اظهار کرد که  سازمان ملل به جایگاهی برای قدرت‌های غربی تبدیل شده و باید اصلاحاتی عادلانه و صادقانه در شورای امنیت سازمان ملل انجام شود تا شاهد افزایش حضور و شنیده شدن صدای کشورهای در حال توسعه باشیم‌.

علاوه‌ بر این نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند نیز در مصاحبه‌ای با خبرگزاری هندی «پرس تراست ایندیا» گفت رویکرد اواسط قرن بیستم نمی‌تواند در قرن بیست و یکم دوام بیاورد. مودی رهبر پرجمعیت‌ترین کشور جهان که آرزوی عضویت دائم در شورای امنیت سازمان ملل را در سر می‌پرواند، عنوان کرد که سازمان ملل و دیگر نهادهای بین‌المللی باید واقعیت‌های در حال تغییر را بپذیرند و در اهداف و اولویت‌های خود بازنگری کنند.

طغیان انتقادات به ساختار سازمان ملل تنها به سال ۲۰۲۳ معطوف نیست، برای نمونه دبیرکل ناتو در سال ۲۰۱۶ انتقادات شدیدی نسبت به حق وتوی اعضا دائم شورای امنیت به عنوان نقطه ضعف این سازمان جهانی وارد کرد و عملکرد سازمان ملل در سوریه و توانایی حق وتوی روسیه برای جلوگیری از دخالت قدرتمندانه‌تر جامعه بین‌المللی در اختلافات سوریه را به باد انتقاد گرفت.

از سوی دیگر در همان سال در قضیه حل مسائل یمن و قطعنامه‌هایی که علیه این کشور توسط شورای امنیت صادر شد، رئیس شورای سیاسی انصارالله یمن با انتقاد از ساختار قدرت سازمان ملل گفت که کاملا آشکار است نهادهای بین‌المللی سرپوشی برای مشروعیت بخشیدن به اهداف استعمار قدرت‌های بزرگ و تنها چتر و سرپناهی برای این گروه‌های استعمارگر هستند.آیا همچنان امیدی به برقراری و حفظ صلح و امنیت بین‌المللی توسط سازمان ملل متحد هست؟

گزارش خطا
ارسال نظر
captcha
نظرسنجی
بداخلاق‌ترین چهره مناظره اول انتخاباتی که بود؟
آخرین مطالب