صفحه اصلی
کد مطلب: ۱۴۲۰۲
يکشنبه ۱۲ شهريور ۱۴۰۲ - ۰۶:۲۳

مردی که برای اخلاق و فلسفه جان داد

مرحوم اسماعیل سعادت به ترجمه آثار فلسفی توجه و علاقه داشت. او، به‌ویژه، با ترجمه آثار فلسفی ارسطو، از جمله کتاب‌های در آسمان، در کون و فساد، آثار علوی و خطابه، میراث ارزشمندی برای اهل فلسفه برجای نهاد.
آمنه بیدگلی: اسماعیل سعادت در پنجم مهرماه 1304، در خوانسار متولد شد. او تحصيلات مقدماتی را در مكتب و با آموختن قرآن آغاز كرد. پس از دورۀ دبستان، سال‌های اول و دوم دبيرستان را در خوانسار به پايان رسانيد و سال سوم دبيرستان را در مدرسۀ حكيم نظامی اصفهان گذراند.
 
سپس در سال 1322، در دانشسرای مقدماتی در گلپایگان و بعد از آن در دانشسرای تهران به تحصیل پرداخت و در وزارت فرهنگ استخدام شد. او آموزگاری را از سال 1324 در مدرسه «راستی» آغاز کرد. سال 1327، در رشتۀ زبان و ادبيات فرانسه دانشگاه تهران پذيرفته شد. او پس از اخذ مدرك ليسانس، دبير دبيرستان شد. سعادت در سال 1331 با دختر دایی خود، بانو میهندخت جوادی، نوه دختری قاضی محمدحسین داورپناه، فقیه مجتهد و قاضی عسگر اصفهان،ازدواج کرد.
 
ثمره این ازدواج دو دختر به نام‌های ویدا و فریبا(متوفّی 1396) بود. در سال 1334، احسان يارشاطر او را به همكاری با بنگاه ترجمه و نشر كتاب دعوت كرد. در آن مركز، او كتاب‌های ترجمه  ‌شده را ويرايش می‌كرد؛ سپس، به انتشارات فرانكلين دعوت شد و به همكاری با آن مركز پرداخت. سعادت، در سال 1344، پس از بيست سال خدمت دبيری، با تأسيس مركز تهیه مواد خواندنی برای نوسوادان در وزارت آموزش و پرورش، به اين مجموعه پيوست. تأسيس مقطع فوق‌ليسانس رشتۀ زبان‌شناسی در دانشگاه تهران، او را به ادامۀ تحصيل ترغيب كرد. در سال آخر دانشجویی، برای مطالعه دربارۀ روش تهيه مواد كمك آموزشی، به فرانسه اعزام شد.
 
اين امر موجب شد فرصت دفاع از پايان ‌نامۀ خود را از دست بدهد. پس از بازگشت از فرانسه، با شكل‌  گيری مجلات پيك، سردبيری مجلّه پيك دانش‌آموز را عهده ‌دار شد. سعادت در 1356 بازنشسته شد و به سازمان ويرايش و توليد فنی، وابسته به دانشگاه آزاد ايران، پيوست. سال 1359، با تأسيس مركز نشر دانشگاهی، فعاليت او در اين مركز ادامه يافت و سردبيری مجله معارف را برعهده گرفت. همچنین، سعادت از بدو تأسيس «شورایعالی ويرايش درصدا و سيما» در سال 1370، عضو آن شورا شد. او بیست‌وچهار سال عضو فعال این شورا بود.

سعادت در سال 1377، به عضويت پيوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی درآمد. او در 1379 سرپرستی گروه تحقيقات ادبی فرهنگستان را برعهده گرفت كه مجری طرح مصوب «تدوين دانشنامه زبان و ادب فارسی» بود. انتشار هفت مجلد دانشنامه زبان و ادب فارسی، از 1384 آغاز شد و تا 1397، كه جلد ذيل اول منتشر شد، به طول انجاميد. سعادت، جايزۀ جشنواره فارابی در رشته زبان و ادبيات فارسی را به مناسبت سرپرستی دانشنامه زبان و ادب فارسی دريافت كرد.

با همه‌گيرشدن بيماری كرونا سعادت، خانه‌ نشين شد و از دور بر كارهای گروه تحقيقات ادبی فرهنگستان زبان و ادب فارسی نظارت می‌کرد.

 او در دوازدهم شهريورماه 1399، در اثر سكتۀ قلبی از دنيا رفت و در قطعۀ نام‌ آوران بهشت زهرا به خاك سپرده شد .

آثار سعادت را می‌توان در قالب ترجمه، تأليف و ويرايش چنین دسته‌‌بندی كرد:

او ترجمه را در 1334، با ترجمۀ كتاب زندگی ميكل‌آنژ، اثر رومن رولان آغاز كرد. ترجمه‌های متنوّع او عبارتند از: تلخكامی‌‌ های سوفی(كنتس دوسگور)؛ ايزابل(آندره ژيد)؛ كشفيات نوين در روان‌پزشکی(كليفور آلن)؛ شير و جادوگر(سی. اس. لويس)؛ عصر بدگمانی (ناتالی ساروت)؛ ميكروب‌ها(آيزاك آسيموف)؛ انرژی (آيزاك آسيموف)؛ اخلاق(جورج ادوارد مور)؛ تفسير قرآنی و زبان عرفانی(پل نويا)؛ ژان غرغرو، ژان خنده ‌رو(كنتس دوسگور)؛سرود نيبلونگن و حماسه قوم ژرمن.

سعادت به ترجمه آثار فلسفی توجه و علاقه داشت. او، به‌ويژه، با ترجمه آثار فلسفی ارسطو، از جمله کتاب‌های در آسمان، در كون و فساد، آثار علوی و خطابه، ميراث ارزشمندی برای اهل فلسفه برجای نهاد. ديگر آثار فلسفی ترجمه شده به قلم او عبارتند: بخشی از تاريخ فلسفه كاپلستون؛ بخشی از كتاب سير فلسفه در جهان اسلام(ماجد فخری)؛  رساله در اصلاح فاهمه(اسپينوزا)؛ اسپينوزا (راجر اسكروتن)؛ مسأله اختيار در تفكر اسلامی و پاسخ معتزله به آن(شيخ بوعمران)؛ مونتنی(پيتر برك)؛  گفتارهایی درباره رسالت دانشمند(يوهان گوتليب فيتشه)؛ تاريخ فلسفه قرن هفدهم (امیل بریه)؛ تاريخ فلسفه قرن هجدهم (امیل بریه) و تاريخ فلسفه قرن نوزدهم (اميل بريه).

اسماعيل سعادت در سال‌های 1374، 1378 و 1380 جايزه كتاب سال جمهوری اسلامی ايران را در زمینه ترجمه دریافت کرد. از وی در سال 1382 به عنوان چهره ماندگار جمهوری اسلامی ایران تقدیر شد. همچنین، در سال 1387 نشان درجه یک دانش به او اعطا شد.

ترجمه فيزيك ارسطو، آخرين اثر اسماعیل سعادت در سال‌های آخر عمر پربارش بوده که با نظارت علمی دکتر حسين معصومی همدانی منتشر خواهد شد.
سعادت تعداد قابل توجهی مقاله نيز ترجمه كرده كه در فرهنگ آثار و مجلات معارف و نشر دانش منتشر شده‌اند. او مقالاتی هم تأليف كرده؛ از جمله: «آغازی ديگر»؛ «بكرزایی»؛ «رای بعد از يای نكره»؛ «زبان فارسی، مميز روح از غير ذي‌ روح» و «شيوۀ خط فارسی برای كتاب‌های درسی و انتشارات آموزشی».

پیشنهاد اطلاعات

ارسال نظر

( 300 )

نظرات بینندگان

محمد علی
Iran (Islamic Republic of)
دوشنبه ۱۳ شهريور ۱۴۰۲ - ۱۶:۵۴
۰
خداوند او را غریق رحمت بی پایان خویش گرداند
به حق مهربانی خدا و به حق قرآنش و دوستانش
علی
Iran (Islamic Republic of)
دوشنبه ۲۰ شهريور ۱۴۰۲ - ۱۲:۳۴
۰
باسپاس فراوان ازاین معلم ومترحم بزرگوار که در گمنامی خدمتی بزرگ برای زبان و فرهنگ کشوراین انجام داده روحش شاد

تازه‌ها

آرشیو